محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
1315
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
ماخور - [ بضم خاى معجمه ] خرابات باشد [ 1 ] . كذا فى المؤيد . امير حسينى سادات فرمايد « 1 » : شعر « 2 » علم دارى مرو « 3 » به عادت و رسم * كعبه با تست بگذر از ماخور ماهار - مهار باشد . مثالش شاعر گويد : بيت كه بر آب و گل نقش بنياد كرد * كه ماهار در بينى باد « 4 » كرد مسر - [ بفتح ميم و سين مهمله ] - يخ باشد [ 2 ] . مثالش شمس فخرى گويد : شعر « 2 » گردد از سردى دم اعدات * آب در تير مه به مكه « 5 » مسر منغر - [ بفتح ميم و سكون نون و ضم غين معجمه ] طاس و قدح شراب و جز آن باشد [ 3 ] . مثالش خواجه سلمان گويد « 1 » : شعر « 1 » ساقى مجلس شاهست كه با منغر زر * ايستادست شب و روز برابر نرگس و بمعنى نوعى از پولريزه نيز باشد . مثال معنى اول ابن يمين نيز « 6 » گويد : شعر « 1 » چون تباشير صبحدم بدمد * عزم تبشى « 7 » و ميل منغر كن مهر - محبت و شفقت و آفتاب و مدت ماندن آفتاب در برج ميزان [ 4 ] . مثالش « 8 » حكيم عنصرى گويد : شعر « 1 » ترنج زرد نگه كن ز شاخ چون رخ من * كه سرخ بود به نيسان و زرد گشت به مهر « 9 » و روز شانزدهم از ماهرا نيز مهر گويند . مثال اين معنى و سه « 2 » معنى « 2 » مرقوم را مسعود سعد گويد :
--> ( 1 ) - كلمه از « ك » است . ( 2 ) - « س » ندارد . ( 3 ) - « ك » : و پس . ( 4 ) - « س » : ماد ( 5 ) - « الف » : بجلگه ؛ « ك » . ماه مكه . ( 6 ) - كلمه در « الف » بالاى سطر در حاشيه است . ( 7 ) - بجز « ك » : تپشى . ( 8 ) - « س » : مثالس . ( 9 ) - « س » : بمر . ( 1 ) يعنى شرابخانه و بوزهخانه و قمارخانه ( برهان ) . ( 2 ) ظاهرا مصحف هسر است . ( 3 ) برهان درين معنى بضم اول آورده است . ( 4 ) يعنى ماه هفتم از سال خورشيدى .